Misja werbistów w Chinach 1879-1949 (część 2)

Misja werbistów w Chinach zapisała się w historii Zgromadzenia Słowa Bożego jako ta, z którą wiązano największe nadzieje, ale zarazem jako ta naznaczona przeciwnościami i cierpieniem.

Przede wszystkim, była to pierwsza misja Zgromadzenia, którą zainicjowali dwaj misjonarze: Józef Freinademetz (1852–1908) i Jan Baptysta Anzer (1951–1903).

  

2.4. Czwarte pole pracy: Pekin 1933

W 1933 r. na życzenie papieża Piusa XI Zgromadzenie Słowa Bożego przejęło od amerykańskich benedyktynów założony w 1925 r. Katolicki Uniwersytet Pekiński Fu Jen34. Pierwszym profesorem werbistą był o. Franciszek Białas35. Rektorami byli kolejno werbiści: Joseph Murphy, teolog (1933–1935), Rudolf Rahmann, etnolog (1936–1946) i Harold Rigney, geolog (1946–1951).

Artykuł autorstwa o. Andrzeja Miotka SVD pochodzi z biuletynu "Chiny Dzisiaj", nr 2(23), rok VII (2012), s. 37-47.

Uniwersytet w chwili przejęcia przez werbistów liczył 594 studentów. W 1940 r. liczba studentów i studentek wzrosła do 1948 i do 2 300 w roku 1948. W 1947 r. spośród 182 pracowników uniwersytetu 88 było katolikami, w tym 51 werbistów36. Międzynarodowa wspólnota werbistów w Pekinie przyczyniła się, według niektórych, do uratowania uniwersytetu w czasie wojny z Japonią. W tym mieście utworzono także parafię z aktywnie działającym Legionem Maryi.

W lecie 1951 uniwersytet został upaństwowiony, ale został ponownie otwarty na Tajwanie w 1963 r. Fritz Bornemann podkreśla, że „Uniwersytet Pekiński przewyższał jezuickie uniwersytety w Szanghaju i Tianjin nie tylko ilością wydziałów (4 wydziały z 16 oddziałami) i liczbą studentów, lecz również renomą i wpływem”37.

 

3. Formy zaangażowania misyjnego 

Punktem wyjścia w pracy misjonarzy była centralna stacja misyjna i miejsce kultu (kaplica, kościół), skąd stopniowo zakładano kolejne stacje boczne. Trzy najbardziej skuteczne sposoby dotarcia do potencjalnych konwertytów obejmowały: katechistów, formację kleru rodzimego, szkolnictwo i pomoc charytatywną. Ponadto rozwinięto działalność wydawniczą i naukową.

 

3.1. Katechiści 

Decydującym czynnikiem pomyślnej pracy chrystianizacyjnej była współpraca ze świeckimi. Wobec braku księży oraz faktu, że prawie wszyscy z nich byli obcokrajowcami, było to samo przez się zrozumiałe. Wśród świeckich można wyróżnić trzy grupy, które odgrywały ważną rolę w rozwoju misji: katechiści, tzw. dziewice i osoby odpowiedzialne za wspólnoty chrześcijańskie. 

Anzer pisał: „Nowi chrześcijanie są najlepszymi prekursorami. Dlatego nasi chrześcijanie muszą stać się apostołami (…). Katechumeni i chrześcijanie są najbardziej odpowiedni do tego, aby podjąć pierwsze kroki. Przez nich misjonarze osiągają zwielokrotnioną obecność. Najczęściej pierwszy kontakt z zainteresowanymi nawiązywali katechiści, zwykle byli to ich krewni, sąsiedzi czy przyjaciele. Kiedykolwiek ktoś okazuje zainteresowanie i chce dowiedzieć się czegoś więcej o religii chrześcijańskiej czy też potem zostać chrześcijaninem, można posłać na jakiś czas katechistę, zdolnego, aby dotrzeć do zainteresowanego i zdobyć szacunek ludzi. Przede wszystkim musi być zdolny do położenia odpowiedniego fundamentu. Powinien również mieć odwagę i umiejętność, zwłaszcza pod nieobecność kapłana, do pracy z tymi, którzy są odpowiedzialni za przewodzenie wspólnotom w życiu modlitwy i do odpowiedniego przygotowania ludzi do przyjęcia sakramentów”38. Oficjalnie katechumenat rozpoczynał się, gdy katechumeni opanowali na pamięć większą część katechizmu i codziennych modlitw. 

Kluczowym zadaniem misji była formacja katechistów. O. Joseph Hesser (1899–1927) przygotował dla nich materiały formacyjne (historie biblijne, komentarze do katechizmu i modlitw) oraz wykształcił 35 katechistów. Potem został kierownikiem drugiej, po Poli, szkoły katechistów w Jining39 . W 1925 r. Shandong Południowy miał 470 katechistek i 541 katechistów (dla porównania: było tam 63 misjonarzy i 29 księży diecezjalnych)40.

W ciągu następnych pięciu lat liczba katechistów wzrosła do 1231. Dopiero z wybuchem wojny sytuacja się pogorszyła. W 1941 r. liczba katechistów spadła do 464, co było w dużej mierze związane z ustaniem napływu środków finansowych z Niemiec. 

Same liczby wskazują na znaczenie katechistów w rozwoju misji. Przygotowywali oni katechumenów do chrztu przez naukę modlitw i katechizmu. Katechiści byli stanu wolnego i nie byli związani ślubami. Katechistki jako znak rozpoznawczy nosiły czarny welon. Odpowiednio do przygotowania i zdolności wyróżniano dwie grupy katechistów: angażowanych na stałe przez biskupa lub dziekana po zdanym egzaminie oraz zatrudnionych tylko na okres zimowy przez proboszcza. 

Formacja katechistów, trwająca 3-4 lata, obejmowała nie tylko nauczanie Biblii i katechezy, ale także historii Kościoła i liturgii. Warunkiem przyjęcia było uprzednie ukończenie czterech klas szkoły podstawowej. W ramach dalszej formacji dziekani organizowali dla katechetów kursy pogłębiające i rekolekcje.  

 

3.2. Formacja kleru rodzimego 

Od samego początku misji myślano o formacji rodzimego kleru. W 1884 r. zostało otwarte w Poli Niższe Seminarium Duchowne (rektorem był m.in. o. Józef Freinademetz), do którego przyjęto pięciu studentów. 

Pierwsi dwaj Chińczycy otrzymali święcenia kapłańskie w 1889 roku41. W 1898 roku w uroczystość Wszystkich Świętych biskup Anzer wyświęcił w Jining siedmiu dalszych, a następnie jeszcze czterech do 1903 r.42. Za czasów sprawowania posługi biskupiej bp Henninghausa (1903–1936), w założonym przez niego seminarium, święcenia kapłańskie przyjęło ponad 50 miejscowych kapłanów (sam biskup wyświęcił 48). Po jego śmierci trzech z nich zostało biskupami.

4 stycznia 1938 r. Japończycy wkroczyli do Yanzhou, a 14 lutego seminarium ewakuowano do Daijia. W sumie do roku 1926 wyświęcono 41 kapłanów, a do roku 1950 – 110. W 70-letniej historii seminarium (1884–1954) wykształcono 148 kapłanów (w tym dwóch Amerykanów i jednego Kanadyjczyka), z których 5 zostało biskupami. Ich liczbę można by powiększyć do 164, jeśli uwzględnić tych, którzy studiowali tam tylko przez jakiś okres.

Także w innych chińskich misjach werbistowskich prowadzono niższe seminaria43. Na życzenie delegata apostolskiego Zanina werbiści przejęli prowadzenie Collegium Sinicum przy uniwersytecie Fu Jen w Pekinie, które miało zniwelować różnicę poziomu wykształcenia seminaryjnego i uniwersyteckiego. W październiku 1938 r. rozpoczął się pierwszy kurs z 19 kapłanami, obejmujący wykłady z zakresu literatury chińskiej i nauk przyrodniczych. Początkowo kolegium przygotowywało nauczycieli do Niższego Seminarium.

W roku 1943 zakończono wykłady w samym kolegium, a jego studenci na równi z innymi studentami uczestniczyli w wykładach uniwersyteckich. Ostatecznie zostało zlikwidowane w 1950 r. przez nowe władze44.

Kwestia przyjmowania Chińczyków do Zgromadzenia Słowa Bożego została podjęta dopiero pod naciskiem samych księży chińskich. Po 15 latach od przyjazdu pierwszych dwóch werbistów do Chin temat ten pojawia się w liście pisanym przez ks. Macieja Xia do o. Arnolda Janssena: „Założyłeś Zgromadzenie Słowa Bożego dla wszystkich narodów i dlatego wierzę, że Chińczycy powinni mieć w nim udział. Już wielokrotnie starałem się o przyjęcie do zgromadzenia, ale bez sukcesu. Moje zamiary nie uległy zmianie. Zgodnie z wolą Bożą wierzę, że powinienem dołączyć do zgromadzenia”45

W 1924 r. otwarto nowicjat w Daijiazhuang. Pierwsi nowicjusze: Vitus Chang, Jan Fu i Piotr Sun przyjęli strój zakonny 28 lutego 1924 r. W 1929 r. do nowicjatu wstąpił ks. Tomasz Tian – przyszły kardynał. W latach 1924–1950 do werbistów przyjęto 40 kandydatów, z których jedenastu doszło do kapłaństwa. W 1934 r. otwarto także nowicjat dla braci, a w 1949 r. 14 z nich złożyło śluby wieczyste.

Na krótko przed przejęciem władzy przez komunistów, nowicjat został przeniesiony na Filipiny. Ośmiu spośród nowicjuszy otrzymało później święcenia kapłańskie i większość z nich pracowała potem na Tajwanie. W roku 1949 werbiści mieli w Chinach około 100 kandydatów. Niestety, ze względu na wprowadzany ustrój komunistyczny nie mieli oni możliwości ukończenia studiów46

W 1910 bp Henninghaus założył dla chińskich sióstr Zgromadzenie Oblatek Świętej Rodziny, które w 1943 r. liczyło już 183 siostry i 64 nowicjuszki. Biskup wspierał również stan dziewic, które pracowały dla misji zwłaszcza jako katechetki, mieszkając w swoich domach rodzinnych. Natomiast bp Tomasz Tian założył 6 stycznia 1941 r. kongregację miejscowych Sióstr Naszej Pani z Chin.

 

3.3. Szkolnictwo 

Od samego początku werbiści byli świadomi znaczenia edukacji dla ich misji. Nie ograniczała się ona do przekazywania wiedzy, lecz była również przekazem wiary chrześcijańskiej. W prawie wszystkich wioskach, w których mieszkali katolicy, otwierano szkołę podstawową. W 1925 r. Wikariat Apostolski Yanzhou posiadał 156, a w 1940 – 345 takich szkół z 11 125 uczniami. Oprócz tego, otwarto też szkoły średnie, z których największe liczyły do 1000 uczniów.

W celu kształcenia nauczycieli otwarto szkoły nauczycielskie w Daijiazhuang oraz Xinyang. „Kiedy o. Froewiss przybył do Xinyang w 1923 r., znajdowało się tam tylko 11 szkół podstawowych z 172 uczniami. Dwa lata później, liczba szkół wzrosła do 40, a uczniów do 358. Ok. 1930 r. 1577 uczniów uczęszczało do 53 szkół podstawowych; ponadto otwarto dwie szkoły średnie dla 73 uczniów. Ten sam rozwój był widoczny u o. Megana w Xinxiang, gdzie w 1936 r. było 15 szkół z 679 uczniami.Cztery lata później ich liczba wzrosła czterokrotnie: 60 szkół podstawowych z 2 900 uczniami i jedna szkoła średnia dla dziewcząt”47

 

3.4. Pomoc charytatywna 

Rok po przybyciu do Poli, o. Anzer i o. Freinademetz otworzyli sierociniec. Początkowo osiem dziewczynek mieszkało z chrześcijańskimi rodzinami, zaś pięciu chłopców w misji, aż do czasu wybudowania dla nich domu. Dzieci te zostały pozostawione w misji przez rodziny niekatolickie. Później zajmowały się nimi również siostry. Początkowa nieufność wobec nich została przełamana z chwilą, gdy zaczęły opiekować się chorymi. Chiny nieustannie nawiedzały epidemie ospy, tyfusu i cholery. W Gansu, wśród pacjentów byli nawet buddyści.

W 1905 r. werbiści otwarli pierwszy szpital w Qingdao. Po podziale na Shandong Południowy i Wschodni, każda diecezja posiadała własny szpital, sierociniec oraz dom starców.

Kiedy w latach 1946–1947, w dorzeczu Żółtej Rzeki pojawiła się choroba zakaźna zwana kala azar, o. Megan przy pomocy innych organizacji działających w Chinach założył dodatkowo (oprócz istniejących już czerech szpitali misyjnych) kilka klinik, gdzie hospitalizowano chorych. Dzięki temu uratował wielu ludzi, a misja zyskała olbrzymie uznanie. Ze statystyk z roku 1946 wynika, że w diecezji Xinyang znajdował się jeden szpital na 62 łóżka, 5 klinik na 66 łóżek oraz 5 poradni lekarskich dla ubogich na 887 łóżek. W sumie, w różnych ośrodkach zdrowia przyjęto 158 397 pacjentów48. W 1942 r. werbiści posiadali w Chinach 15 szpitali i 50 poradni zdrowia, które jedynie w tym jednym roku udzieliły pomocy 326 090 pacjentom.

 

3.5. Praca wydawnicza 

Pierwszą drukarnię założono w Poli w 1883 r., wkrótce (1885) przeniesiono ją do Jining, gdzie rezydował bp Anzer. Na początku zatrudniano w niej sześciu dorosłych Chińczyków i ucznia, a całością prac kierował brat zakonny. Potem siedzibę drukarni przeniesiono do Yanzhou. Tam zdobyła sławę jako Drukarnia św. Pawła. 

Posiadała maszyny do reprodukowania chińskich znaków. Pierwszą opublikowaną w niej książką był Mały Katechizm, potem wydawano modlitewniki, dzieła chrześcijańskie, a także inne pozycje, np. podręczniki do gramatyki. Po powstaniu bokserów, otwarto dla potrzeb misji także drukarnię w Qingdao (1910). W marcu 1913 r. zaczęto wydawać katolicki tygodnik „Gongjiao baihuabao”. Zadziwiająca jest ilość katechizmów opublikowanych w tym okresie.

W latach trzydziestych wzrosła ilość wydawanych pozycji książkowych. Stało się to zresztą konieczne w związku z prowadzeniem uniwersytetu Fu Jen w Pekinie. Uczelnia wydawała ważne dzieła w języku chińskim i w językach zachodnich, między innymi słowniki encyklopedyczne, podręczniki do gramatyki, oraz czasopismo „Monumenta Serica”.

 

3.6. Praca naukowa 

Misjonarze z Gansu wielce się zasłużyli dla rozwoju badań z zakresu języka, etnologii, prehistorii i archeologii, a nawet w dziedzinie rolnictwa. W graniczącej z Tybetem misji Qinghai, ojcowie werbiści wykształceni w Sankt Gabriel: Matthias Hermanns, Paweł Cwik, Franz Xaver Eichinger, Johannes Frick i Dominik Schroeder prowadzili badania nad folklorem i religijnością Mongołów i Tybetańczyków.

Do pracy na uniwersytecie Fu Jen zgromadzenie zmobilizowało cały dostępny potencjał naukowy, ale poniosło również poważne straty49. Werbiści we współpracy z profesorami chińskimi mogli się wykazać takimi znakomitymi osiągnięciami, jak: stworzenie laboratorium mikrobiologicznego, w którym wyprodukowano surowicę na tyfus, założenie słynnej Akademii Chińskiej Sztuki Chrześcijańskiej, wydawanie „Monumenta Serica” – czasopisma, które publikowało materiały związane ze studiami nad ludźmi, językami i kulturami Chin oraz krajami sąsiadującymi, w tym z zakresu etnologii50

Podjęto też niezrealizowany projekt opracowania Encyklopedii Katolickiej dla Chin. Na polu badań sinologicznych największy rozgłos zdobyło. Franciszek Białas, założyciel w 1935 r. wspomnianego rocznika sinologicznego „Monumenta Serica”. 30 kwietnia 1936 r. wysłał do Generalatu Memorandum w sprawie utworzenia Instytutu Studiów Orientalnych na Fu Jen z trzyletnim studium i odpowiednią biblioteką sinologiczną. Austriacki etnolog o. Matthias Eder założył w 1942 r. w Pekinie czasopismo „Folklore Studies” (opublikowane m.in. w jęz. niemieckim i francuskim), które później w latach 1949–1975 było wydawane w Japonii.

 

Zakończenie 

Gdy 15 sierpnia 1945 r. skapitulowała Japonia, misjonarze oczekiwali upragnionego pokoju, ale wraz z nadejściem wojny domowej i przejęciem władzy przez rząd komunistyczny (1945–1949) sytuacja wciąż się pogarszała51. W nocy z 16 na 17 maja 1945 zajęto i zniszczono stację centralną w Daijia, a regionał o. Friedrich Hütterman został rozstrzelany. Misjonarze byli szkalowani i oczerniani w prasie oraz na publicznych wiecach, oskarżani jako przestępcy i wrogowie ludu chińskiego. 

Nalegano, by opuścili Chiny. Ośmiu werbistów zostało zabitych. Niektórzy opuścili Chiny dobrowolnie, ponieważ prowadzenie działalności misyjnej było niemożliwe. Inni zostali osadzeni w więzieniach, poddawani niekończącym się przesłuchaniom; jeszcze innych postawiono przed sądami ludowymi i wydalono z Chin. 

Powierzone werbistom tereny (1 archidiecezja, 5 diecezji i 3 prefektury apostolskie) z zamieszkałymi tam 230 000 katolikami, zostały niemal całkowicie pozbawione opieki duszpasterskiej52 – pozostało tylko 25 chińskich werbistów. Przedłużeniem pracy Zgromadzenia Słowa Bożego w Chinach stała się praca na Tajwanie53.

_____________________________ 

34 Problemy personalne i zadłużenie uczelni (wielki kryzys gospodarczy lat trzydziestych) spowodowały, że benedyktyni zwrócili się z propozycją przejęcia uniwersytetu do werbistów. Potem Rzym wystosował też oficjalne zaproszenie. Duże zgromadzenie, posiadające uczonych takich jak etnolog o. Wilhelm Schmidt, od lat było znane papieżowi, a mając liczne powołania mogło posłać do Pekinu wielokroć więcej ojców niż benedyktyni i tym samym przyczynić się do rozwoju uniwersytetu. Historia naszego Zgromadzenia, red. Fritz Bornemann, s. 246.

35 Wykładał literaturę i językoznawstwo. Całe swoje zainteresowanie i energię poświęcił uniwersytetowi i sinologii. W 1935 r. założył rocznik sinologiczny „Monumenta Serica”, którego był pierwszym wydawcą i redaktorem. Solidne wykształcenie sinologiczne Białasa, jego naukowa pozycja i liczne kontakty ze znanymi sinologami były gwarantem wysokiego poziomu naukowego czasopisma. Zob. Miroslav Kollár, O. Franz Xaver Biallas (1878–1936). Misjonarz w Chinach, sinolog i założyciel Monumenta Serica, NURT SVD 94-95/3-4 (2001), s. 281. Autor opublikował w 2011 r. pracę doktorską: Ein Leben im Konflikt. P. Franz Xaver Biallas SVD (1878–1936). Chinamissionar und Sinologe im Licht seiner Korrespondenz, Sankt Augustin – Nettetal 2011, ss. 910.

36 Jacques Kuepers, Chia-Tsu. The 60th Anniversary of Fu-Jen Catholic University, „The Word in the World” 1990/1991, s. 71.

37 Historia naszego Zgromadzenia, dz. cyt., s. 247.

38 Paul Raabe, Uncertain times at the beginning of the Society of the Divine Word, w: Agostino Giovagnoli, Elisa Giunipero, The Catholic Church and the Chinese World. Between Colonialism and Evangelisation (1840–1911), Roma 2005, s. 214, tłum. własne – A.M.

39 Paul Steffen, Hesser Joseph: Chinamissionar, w: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL), 33 (2012), s. 678-681.

40 Historia naszego Zgromadzenia, dz. cyt., s. 219.

41 8 grudnia zostali wyświęceni Józef Xia i Maciej Zhao. Większość studiów odbyli u franciszkanów w Północnym Shandongu. Józef Xia, który starał się o wstąpienie do werbistów w 1894 r., wobec odmowy przeszedł w 1914 r. do trapistów, gdzie przez dłuższy czas był przeorem. Johannes Bettray, Priesterbildung seit 1884, StMCh 1978, s. 63.

42 Latem 1900 r. podczas powstania bokserów Niższe i Wyższe Seminarium przeniesiono do Qingdong pod kierownictwem ojców Schrouff i Teufel. Następnie latem 1901 r. Niższe Seminarium przejściowo przeniesiono do Jining, zaś Wyższe Seminarium do Yanzhou. Latem 1902 r. oba seminaria zostały połączone w nowych budynkach stacji centralnej Yanzhou, gdzie odbył formację i przyjął święcenia pierwszy chiński kardynał Tomasz Tian (8 czerwca 1918). Później Niższe i Wyższe Seminarium zostały znowu oddzielone. W tym ostatnim w 1925 r. studiowało 28 kleryków. Późniejszy rektor seminarium, o. Theodor Mittler wydał powszechnie przyjęty podręcznik Institutiones Linquae Latinae. Z kolei w nowo wybudowanym Niższym Seminarium w 1932 r. uczyło się 130 uczniów. Nowi przełożeni oo. Friedrich Fuchs i Vitus Chang dokonali zmiany dotychczasowego Curriculum, aby odpowiadało wymaganiom szkół państwowych.

43 Od 1926 r. werbiści przejęli po misjonarzach z Scheut Niższe Seminarium w Południowym Henan, które zmieniało kolejno lokalizację: Zhumadian, Runan, ponownie Zhumadian i Jinan. W 1939 r. Thomas Megan założył Niższe Seminarium w Północnym Henan, zamknięte w 1942 r. W 1929 r., w Gaomi zostało otwarte Niższe Seminarium z internatem, które działało do 1 lipca 1947 r., kiedy to werbiści byli zmuszeni opuścić Gaomi, a studenci rozproszyli się po innych ośrodkach: Pekin, Qingdao, Szanghaj, Jinan. Dwudziestu z nich przyjęło sakrament kapłaństwa. W 1938 r. o. Klein założył Niższe Seminarium w Zachodnim Gansu. W październiku 1940 r. otwarto też Wyższe Seminarium w Lanzhou z 9 seminarzystami. Jego absolwent, Piotr Chang miał prymicje w 1950 r. W sumie wyświęcono tam 22 księży.

44 Historia naszego Zgromadzenia, dz. cyt., s. 248-149.

45 Paul Raabe, Uncertain times..., dz. cyt., s. 217. 

46 Paulino Suo, 120 Jahre im Reich der Mitte, s. 82.

47 Paul Han, The Word in War and Suffering, dz. cyt., s. 43.

48 Tamże, s. 44.

49 Latem 1934 r. zmarł na udar słoneczny o. Stefan Richarz, autor wielu prac geologicznych, które opublikowano w czasie jego pobytu w Techny. W roku 1935 o. rektor J. Murphy umarł na serce. Mówiono, że spowodowały to poważne problemy finansowe i brak dopływu potrzebnych funduszy z Rzymu i Techny. W roku 1936 zmarł na tyfus plamisty znany sinolog o. Franciszek Białas. Historia naszego Zgromadzenia, dz. cyt., s. 247. 

50 Zgodnie z zamierzeniem swojego założyciela o. Białasa, czasopismo miało stanowić forum dla studiów sinologicznych badaczy zachodnich, przebywających w tym czasie w Chinach i na Dalekim Wschodzie oraz miejsce bliskiej współpracy badaczy i ich chińskich kolegów. Założone czasopismo „Monumenta Serica” dało też początek Instytutowi o tej samej nazwie. W 1936, po śmierci o. Białasa, kolejnymi redaktorami czasopisma byli o. dr Hermann Köster SVD (1904–1978) i o. dr Rudolf Rahmann SVD (1902–1985). Pierwsze 13 tomów „Monumenta Serica” opublikowano w Pekinie do 1948 r. Później, gdy Chiny zajęli komuniści, redakcja musiała opuścić Chiny kontynentalne. Została przeniesiona do Tokio, następnie w 1957 r. na Katolicki Uniwersytet Nanzan w Nagoi, a potem w 1962 do Stanów Zjednoczonych, do Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles (UCLA). Od 1972 nowa siedziba instytutu i redakcji znajduje się w Sankt Augustin niedaleko Bonn. Głównym wydawcą i redaktorem do 1991 r. był o. Heinrich Busch SVD, a jego następcą został o. Roman Malek SVD. Dzięki ich wysiłkom publikacja czasopisma była kontynuowana, utrzymując zawsze wysoki poziom naukowy. W 1982 r., w ramach Instytutu Monumenta Serica, powołano do życia dwumiesięcznik „China heute”, przekazujący informacje o religiach i chrześcijaństwie w Chinach. Dzięki licznym kontaktom i zaangażowaniu Instytutu w problematykę bieżącą, została zrealizowana również idea Centrum Chińskiego, czyli ośrodka rozwijającego kontakty z Chinami i chińskimi Kościołami chrześcijańskimi. Centrum Chińskie (China-Zentrum) zostało oficjalnie założone w 1988 r. przez członków Misyjnej Rady Katolików Niemieckich i mieści się w Sankt Augustin. Por. www.monumenta-serica.de.

51 1 lutego 1949 r. komuniści zajęli Pekin, a następnie Nanking i Szanghaj. 1 października 1949 r. ogłoszono powstanie Chińskiej Republiki Ludowej. W grudniu 1949 chiński Rząd Narodowy był zmuszony do ucieczki na Tajwan.

52 Jakob Reuter, Historia Zgromadzenia Słowa Bożego w zarysie, „Zeszyty Werbistowskie” nr 32, Racibórz 2003, s. 94.

53 Pierwsi trzej werbiści przybyli na Tajwan do Jiayi [Chiayi] w marcu 1954 r. Wśród nich był o. Leon Kade, który został wikariuszem generalnym i sekretarzem biskupa. Przybyli oni na zaproszenie biskupa Niu, byłego alumna seminarium w Yanzhou. Życie na Tajwanie różniło się od tego w Chinach. Trwająca 50 lat administracja japońska, przyczyniła się do modernizacji wyspy na model europejski. Gdy w 1959 r. przełożonym generalnym Zgromadzenia został misjonarz Chin o. Johannes Schütte, erygowano Prowincję Chińską, a kilku dawnych misjonarzy z Chin oraz dwóch młodych ojców otrzymało przeznaczenie misyjne na Tajwan. Kardynał Tian został również arcybiskupem Tajpej, stolicy Tajwanu. W roku 1960 zawarto 15-letnią umowę z biskupem Niu, przedłużoną w 1977 r. na kolejne 5 lat, na mocy której werbiści przejęli parafię w Jiayi. Na początku lat 80. na Tajwanie i w Hongkongu pracowało 50 werbistów, którzy kierowali dziewięcioma parafiami misyjnymi i dwiema szkołami średnimi, w tym jedną w Hongkongu; poza tym prowadzili szkołę języka niemieckiego dla Chińczyków. 20 werbistów pracowało na Uniwersytecie Fu Jen na Tajwanie.

  

Andrzej Miotk SVD - Ur. 1963 w Sierakowicach. Od 1982 w Zgromadzeniu Słowa Bożego Księży Werbistów. Po święceniach kapłańskich, w latach 1990-1993 odbył studia specjalistyczne z historii Kościoła na Uniwersytecie Gregoriana w Rzymie, zakończone licencjatem. Po studiach wykładowca historii Kościoła w Misyjnym Seminarium Duchownym w Nysie. Studia doktoranckie z misjologii w Wyższej Szkole Filozoficzno-Teologicznej w Sankt Augustin k. Bonn uwieńczył w 1999 doktoratem. Autor szeregu artykułów naukowych i pozycji książkowej "Aż na krańce świata" (Warszawa 2005). Wykładał historię Kościoła na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie i misjologię w Misyjnym Seminarium Dychownym Księży Werbistów w Pieniężnie. Aktualnie kieruje archiwum SVD w Rzymie.

 

blog comments powered by Disqus
0
0
0
s2sdefault