______________









 

pl_hist2

Pierwsi Polacy w Zgromadzeniu Słowa Bożego pojawili się dzięki Niższemu Seminarium Misyjnemu działającemu od 1892 roku w Domu Misyjnym św. Krzyża w Nysie. Uczący się tam studenci w większości pochodzili z archidiecezji wrocławskiej, Pomorza i Warmii. Prawie połowa z nich miała pochodzenie słowiańskie.  

Plany osiedlenia się werbistów na ziemiach polskich zrealizować można było dopiero po I wojnie światowej. W 1919 roku werbiści pojawili się w Poznaniu, a rok później w Bytomiu. W Poznaniu podjęli studia na tamtejszym uniwersytecie, zaś w Bytomiu zajęli się przede wszystkim redagowaniem „Kalendarza Królowej Apostołów”, „Skarbu Rodzinnego” i „Dzwonka Maryi” dla Sodalicji Mariańskich. Pracowali również w duszpasterstwie polskim.

W 1921 roku zakupiono dom w Rybniku. 9 lutego 1923 r. zainaugurowano tam działalność pierwszego w Polsce Niższego Seminarium Misyjnego.

Równocześnie z powstaniem Domu Misyjnego Królowej Apostołów w Rybniku zostały uwieńczone sukcesem starania o. Tomasza Puchały na Pomorzu. Werbiści nabyli posiadłość w Górnej Grupie pod Grudziądzem, gdzie osiedlili się w 1923 roku i otwarli kolejne Niższe Seminarium Misyjne W roku 1929 Zgromadzenie zawitało do Wielkopolski. W Bruczkowie werbiści otworzyli Dom Misyjny Najświętszego Serca Pana Jezusa oraz trzecie Niższe Seminarium Misyjne.

Po ośmioletniej pracy w Polsce werbiści posiadali trzy Niższe Seminaria Misyjne ze 166 wychowankami, redagowali 5 czasopism religijno-misyjnych, studiowali na Uniwersytecie Poznańskim, z powodzeniem głosili rekolekcje i misje ludowe. Stan personalny liczył 20 ojców, 16 braci i 11 braci nowicjuszy.

Życie polskich werbistów okresu międzywojennego koncentrowało się w Górnej Grupie, gdzie od 1927 r. mieściła się siedziba regionała, a od 1935 r. prowincjała Polskiej Prowincji. Tu mieścił się również nowicjat braci.

15 września 1935 r. Dom Misyjny św. Stanisława Kostki w Chludowie przyjął 22 maturzystów do nowicjatu. Stali się oni zaczątkiem Wyższego Seminarium Misyjnego Księży Werbistów w Polsce.

14 grudnia tego samego roku Regia Polska została podniesiona do rangi samodzielnej Prowincji. W dekrecie erekcyjnym przełożony generalny, o. Józef Grendel pisał m.in.: „Ku czci Trójcy Przenajświętszej, dla dobra Świętego Kościoła Katolickiego i naszego Zgromadzenia, przede wszystkim zaś promocji jego dzieła misyjnego; wezwawszy niebiańskiej pomocy Patronów naszego Zgromadzenia; Regię Polską Zgromadzenia kanonicznie podnoszę do rangi Prowincji [...]. Niech Wszechmogący Bóg tę nową Prowincję Zgromadzenia raczy darzyć swym najobfitszym błogosławieństwem, strzec i wspierać, aby jak najbardziej mogła przyczyniać się do rozkrzewiania Królestwa Bożego”.

Pierwsze uroczyste pożegnanie polskich werbistów wyjeżdżających na misje odbyło się w roku 1936 w Domu św. Józefa w Górnej Grupie. W okresie międzywojennym z Polskiej Prowincji wyjechało na misje 39 misjonarzy: 12 ojców i 27 braci.

Patronem prowincji został św. Józef, pierwszym prowincjałem wybrano o. Tomasza Puchałę. Prowincja liczyła wówczas 25 ojców, 21 kleryków, 45 braci, 34 braci nowicjuszy, 15 postulantów i 350 wychowanków w niższych seminariach misyjnych; poza tym 25 ojców i 12 braci pracowało w krajach misyjnych.

Dynamiczny rozwój Prowincji brutanie przerwal wybuch II wojny światowej. Wszystkie domy zostały zamknięte, a w więzieniach i niemieckich obozach koncentracyjnych znalazło się 45 współbraci, z których 23 poniosło tam śmierć męczeńską. W grupie męczenników werbistowskich okresu II wojny światowej znalazło się 4 współbraci, którzy 1999 roku zaliczeni zostali w poczet błogosławionych. Byli to: br. Grzegorz Frąckowiak, o. Stanisław Kubista, o. Alojzy Liguda i o. Ludwik Mzyk. Zdawało się, że nastąpił koniec kwitnącej prowincji. Jednak misyjny duch i zapał apostolski werbistów nie umarł.

Trwały jeszcze działania wojenne na terenach Polski, a do zdewastowanych Domów Misyjnych zaczęli wracać zakonnicy. Powoli wracało życie do Górnej Grupy, Bruczkowa, Chludowa i Rybnika. Reaktywowano działalność Niższych Seminariów Misyjnych w Bruczkowie i Górnej Grupie. W Chludowie działał seminaryjny wydział filozoficzny. Podejmowano prace duszpasterskie w licznych parafiach.

Jedną z konsekwencji II wojny światowej było przesunięcie o kilkaset kilometrów na zachód granic państwa polskiego. Domy Prowincji Wschodnioniemieckiej – z wyjątkiem Berlina – znalazły się na terytorium Polski. Prowincjał Carl Friedrich już w październiku 1945 r. poprosił prowincjała Prowincji Polskiej, o. Franciszka Heruda, by wziął je w zarządzanie. Chodziło o Nysę, Bytom, Głubczyce, Pieniężno i Wałcz.

Najwcześniej został przejęty Dom Misyjny św. Krzyża w Nysie. W rok po wojnie otworzono tam Niższe Seminarium Misyjne, w którym studiowało 53 alumnów. W 1948 roku w Pieniężnie na Warmii rozpoczyna działalność Wyższe Seminarium Duchowne przeniesione tutaj z Chludowa. Pierwszy rok działalności seminarium uwieńczyły święcenia kapłańskie diakona Piotra Lisieckiego, które miały miejsce 16 października 1949 r.

Wydawało się, że życie w Prowincji powoli wraca do normy. Jednak koniec lat 40-tych to początek nasilającego się terroru władz komunistycznych wobec wspólnoty werbistowskiej. 3 lipca 1953 r. zlikwidowano trzy Niższye Seminaria Misyjne z 446 uczniami, skonfiskowano domy zakonne w Bruczkowie, Górnej Grupie i Nysie, zajęto majątki rolne. Pewnym wyrównaniem strat po utraconych Domach Misyjnych było uzyskanie w kolejnych latach pozwoleń na erygowanie sześciu nowych.

Twórcą i pierwszym kierownikiem Sekcji Misjologii został w 1969 r. o. doc. dr hab. Feliks Zapłata SVD. Z inicjatywy werbistów od 1966 r. odbywają się Sympozja Misyjne Kleryków polskich w Pieniężnie, od 1969 r. Dni Misyjne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, a od 1971 r. Sympozja Misyjne na Akademii Teologii Katolickiej.

Na przestrzeni lat 1945-1975 werbiści obsługiwali stale lub czasowo na terenie jedenastu diecezji 52 parafie, 58 wikariatów, 28 kapelanii u sióstr oraz 4 szpitale. Pracowali jako wykładowcy na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, ówczesnej Akademii Teologii Katolickiej, a także w Wyższym Seminarium Duchownym Hosianum w Olsztynie.

W latach 90-tych werbiści podjęli regularną pracę na terenach ówczesnego ZSRR: na Białorusi, Ukrainie i w Obwodzie Kaliningradzkim. Niemniej cenną w tych latach była pomoc Prowincji Polskiej w odbudowie struktur Kościoła w Czechach, Słowacji i byłym NRD.

Zasadniczym zadaniem, wokół którego koncentrowały się wysiłki Polskiej Prowincji w latach powojennych, była formacja przyszłych misjonarzy ad gentes. Dlatego też mieszczące się w Domu Misyjnym św. Wojciecha w Pieniężnie werbistowskie Wyższe Seminarium Misyjne było i jest przysłowiowym „oczkiem w głowie” kolejnych zarządów prowincji. W ciągu 60. lat swego istnienia uczelnia ta dała Kościołom misyjnym ponad 600 misjonarzy, którzy pracują w 70 krajach świata.

Na podst. artykułów z nr 1-2/2012 w miesięczniku MISJONARZ
 Zob też „Animator. Biuletyn Misyjno-Pastoralny”, nr 2/2011
 

 

Konferencja o. Janusza Brzozowskiego SVD
o historii Polskiej Prowincji

 

Przełożeni Prowincjalni
Polskiej Prowincji SVD

Domy werbistowskie
wg kolejności powstawania

Tomasz Puchała (1922-27)
Franciszek Herud (1927-33)
Tomasz Puchała (1933-39)
Franciszek Herud (1939-47)
Jacek Kubica (1947-57)
Feliks Zapłata (1957-60)
Bruno Kozieł (1960-66)
Alfons Boniewicz (1966-69)
Leonard Szymański (1969-78)
Bernard Bona (1978-79)
Alfons Labudda (1979-86)
Konrad Keler (1986-92)
Jan Wichary (1992-98)
Eugeniusz Śliwka (1998 -2001)
Ireneusz Piskorek (2001-2007)
  Andrzej Danilewicz (2007-2013)
Eryk Koppa (2013- )

Nysa (1892)
Bytom (1920)
Pieniężno (1920)
  Rybnik (1922)
Górna Grupa (1923)
Bruczków (1935) nie istnieje
Chludowo (1935)
Lublin (1958)
Warszawa (1958)
Laskowice Pom. (1975)
Białystok (1980)
Zakopane (1984)
Michałowice (1989)
Stary Sącz (2003)
Krynica Morska (2005)

 

 

 

nurt-okladka

 

 
© Misjonarze Werbiści 2017
Templates by Joomla Perfect and Web Design Builders
Design by : Szymon Gołąbek.